Οργάνωση

Albanian Bulgarian English French German Italian Japanese Russian Spanish Ukrainian
Τελευταία Ενημέρωση
16-10-2017 16:52

   

    ▼ Το Σχολείο:  timoni

imageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimage
previous next

Πρόσφατες δημοσιεύσεις


Designed by:
kou_vas kou_vas under danemm ordering

Η Ελληνική οικονομία κατά τον 19ο αιώνα - 9. Τα εθνικά δάνεια Εκτύπωση
Εκπαιδευτικό Υλικό - Θεωρητικές-Κοινωνικές-Οικονομικές επιστήμες (Γ')
Συντάχθηκε απο τον/την Ιωάννα Ρωμανού   
Τετάρτη, 11 Οκτώβριος 2017 15:38

9.Τα εθνικά δάνεια

Διδακτικοί στόχοι

  • Αφού κατανοήσουμε το περιεχόμενο των οικονομικών όρων που εντοπίζονται στην ενότητά μας, να αντιληφθούμε τους λόγους που οδήγησαν στον υπέρμετρο εξωτερικό δανεισμό κατά τον 19ο αι. και να συνειδητοποιήσουμε τις ολέθριες συνέπειές του για τη χώρα μας.
  • Να γνωρίσουμε πώς δαπανήθηκαν τα χρήματα του εξωτερικού δανεισμού στην Ελλάδα του 19ου αι.

Οικονομικοί όροι ενότητας

Δημοσιονομική πολιτική είναι το σύνολο των μέτρων για τη διαχείριση κυρίως των εσόδων του δημοσίου για την αντιμετώπιση κρατικών και κοινωνικών δαπανών.

Δημοσιονομικό σύστημα είναι το σύστημα ελέγχου, είσπραξης και κατανομής των δημοσίων εσόδων.

Ως προϋπολογισμός ορίζεται ο ετήσιος νόμος, με τον οποίο προσδιορίζονται τα (εικαζόμενα) δημόσια έσοδα και καθορίζονται τα όρια των εξόδων (πιστώσεων) του Κράτους, για κάθε οικονομικό έτος.

Ομολογία είναι ένα μακροπρόθεσμο χρεόγραφο που εκδίδεται είτε από το δημόσιο είτε από ιδιωτικούς οργανισμούς και χρησιμοποιείται για το δανεισμό κεφαλαίων από το επενδυτικό κοινό.

Χρεολύσιο είναι το ποσό που καταβάλλεται για την τμηματική εξόφληση χρέους.

Τοκοχρεολύσιο είναι το ποσό που δίνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα για απόσβεση τόκου και μέρους του δανειζομένου κεφαλαίου.

 

Ερωτήσεις-Θέματα για συζήτηση

 

  • Πότε συνάφθηκαν τα περίφημα δάνεια της ανεξαρτησίας και γιατί συνεχίστηκε ο δανεισμός και επί Όθωνος;
  • Τι συνέπειες είχε η άρνηση των Οθωνικών κυβερνήσεων να εξοφλήσουν τα επαναστατικά δάνεια;
  • Ποιες περιστάσεις επέβαλλαν νέο εξωτερικό δανεισμό από τη δεκαετία του 1860 και εξής;

 

 09-1 Omologia tou 1885

Ομολογία του 1885

  • Πού οφείλεται η διόγκωση του εξωτερικού δανεισμού κατά την δεκαετία του 1880;

 

 09-2 To thorikto Ydra

Το θωρηκτό «΄Υδρα» με τα θωρηκτά «Σπέτσες» και «Ψαρά» ναυπηγήθηκαν στην Γαλλία και παραγγέλθηκαν από την κυβέρνηση Χαριλάου Τρικούπη.

Πίνακας 6
Τα κυριότερα δάνεια από το εξωτερικό
κατά την περίοδο 1880-1892

ΕΤΟΣ

ΑΙΤΙΑ

ΠΟΣΟ

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΣΟΔΑ

1880

Κάλυψη ελλειμμάτων 1877-1880

120.000.000

-

1883

-

-

58.000.000

1884

-

100.000.000

-

1887

Μονοπωλίων

185.000.000

176.000.000

1889

-

30.000.000

-

1889

-

125.000.000

-

1890

Σιδηροδρόμων

45.000.000

123.000.000

1891

Σιδηροδρόμων

15.000.000

-

1892

Εθνικών δρόμων

20.000.000

-

Συνολικό χρέος 1892

818.500.000

 

 

  • Ποιες χρονιές κορυφώνεται ο δανεισμός στην Ελλάδα και για την κάλυψη ποιων εξόδων;
  • Δείτε τα ποσά δανεισμού συγκριτικά με τα έσοδα του ελληνικού κράτους στις αντίστοιχες χρονιές. Τί παρατηρείτε;
  • Μελετώντας αυτά τα δεδομένα, θεωρείτε ότι ο προϋπολογισμός των ετών αυτών καταρτιζόταν με ορθολογικά κριτήρια;

 

Παράθεμα

  • Αφού διαβάσετε την πηγή και με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις, να απαντήσετε στα ερωτήματα που ακολουθούν.

Η υπηρεσία του δημοσίου χρέους απορροφούσε ένα συνεχώς αυξανόμενο ποσό (σε εκ. δρχ.): 

1861

1,2

1875

7,7

1877

8,5

1879

17,3

1881

20,3

1890

44,0

1892

55,0

Είναι προφανές ότι το δάνειο του εξωτερικού έγιναν τελικά ένας παράγοντας που συνέβαλε στη διεύρυνση (και όχι στην κάλυψη) του ελλείμματος και μέσω αυτής στην οικονομική χρεωκοπία του 1893. Με άλλα λόγια, τα δάνεια αντί να αναστείλουν την πτώχευση, την επέσπευσαν. Όμως από την άλλη πλευρά, ο Τρικούπης, χάρη στα δάνεια, πέτυχε κατά την «τρελή δεκαετία» (κατά την έκφραση του Thery), 1882-1892, να έχει στη διάθεσή του όλα τα απαιτούμενα χρηματοδοτικά μέσα …

«Ακατανόητον μου φαίνεται πως μέχρι του 1890, οι ξένοι κεφαλαιούχοι εδείχθησαν τόσον πρόθυμοι να μας δανείσωσι τοσαύτα εκατομμύρια», γράφει ο Α. Ανδρεάδης. Πραγματικά, απορεί κανείς τι είδους εμπιστοσύνη ήταν αυτή που έδειχναν οι κύκλοι του κεφαλαίου σε ένα κράτος που είχε επανειλημμένα πτωχεύσει στο παρελθόν, που δεν παρουσίαζε καμιά οικονομική σταθερότητα προτιμήσεως των Ευρωπαίων υπέρ της οθωμανικής ακεραιότητας. Ο ίδιος ο Ανδρεάδης επικαλείται τρεις λόγους στην προσπάθειά του να εξηγήσει αυτό το «παράδοξο». Κατά πρώτο, αναφέρει την εμπιστοσύνη των ξένων προς τον Τρικούπη … Στη συνέχεια ο Ανδρεάδης, σε πλήρη αμηχανία, αναφέρει ως δεύτερο λόγο «την περίεργον έλξιν την οποίαν ασκούν γενικώς τα επισφαλή χρεώγραφα». Και τέλος, ο ίδιος αναφέρει τον τρίτο λόγο, ο οποίος στην ουσία είναι και ο μοναδικός: «οι Ευρωπαίοι κεφαλαιούχοι παρεκινήθησαν να μας δανείσωσι τα εκατομμύρια των λόγω των επικρατούντων εκεί χαμηλών τόκων».

Έτσι, ο τόκος των δανείων ήταν σχετικά χαμηλός, γιατί την ίδια εποχή στην Ευρώπη ήταν κατά 4 με 5 φορές χαμηλότερος. Εξάλλου οι δανειστές, εκμεταλλευόμενοι την ανάγκη για κεφάλαια του ελληνικού κράτους, δέχονταν βέβαια μια μακροχρόνια διορία χρεωλυσίας (75-100 έτη), αλλά επέβαλλαν και μια τιμή εκδόσεως εξαιρετικά χαμηλή. Αποτέλεσμα ήταν ότι οι δανειστές με φαινομενικό τόκο 5% στην πραγματικότητα αποκαθιστούν το αρχικό τους κεφάλαιο σε λιγότερο από 10 χρόνια και τα συνεχιζόμενα τοκοχρεωλύσια ήταν γι’ αυτούς καθαρό κέρδος. Έτσι, αν δάνειζαν την Ελλάδα το έκαναν γιατί οι άλλες λύσεις στον ευρωπαϊκό χώρο είχαν περιορισθεί. Τα δάνεια δεν έγιναν λόγω της εμπιστοσύνης τους προς την Ελλάδα, αλλά «παρά την έλλειψιν εμπιστοσύνης». Στόχος των δανειστών ήταν να έχουν αποκαταστήσει το κεφάλαιο τους το συντομότερο δυνατό χρονικό διάστημα, ώστε να απαλλαγούν έγκαιρα από τις αγωνίες που τόσο άφθονα τους πρόσφερε ένα κράτος σαν το ελληνικό.

                                     Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. ΙΔ΄, σ. 79

 

α. Πώς δικαιολογείται η διαρκής αύξηση του ποσού για την εξόφληση των δημοσίων χρεών κατά τα έτη 1861-1892;

β. Γιατί η δεκαετία του Τρικούπη χαρακτηρίζεται «τρελή» από τον Thery; Πού οδήγησε η πολιτική του;

γ. Πώς εξηγείται από τον Α. Ανδρεάδη, η προθυμία των ξένων κεφαλαιούχων να δανείσουν χρήματα στο ελληνικό κράτος; Να εξετάσετε την αξιοπιστία των θέσεων -επιχειρημάτων του εντοπίζοντας και τον τρόπο πειθούς με τον οποίο συνδέεται το καθένα.

 

  • Να αναζητήσετε την προέλευση της παροιμιώδους φράσης «Κόστισε ο κούκος αηδόνι».

 

«Το δάνειον δεν πρέπει να το στοχάζεσθε πολλά μεγάλην ευεργεσίαν και εις αυτόν τον διάβολον ήθελαν μετά χαράς δανείσειν αργύρια, αν ο διάβολος είχε να τους ασφαλίσει με ενέχυρα.»
                                                                                                                             Α. Κοραής


  • Γιατί ο Κοραής αντιτίθεται στον εξωτερικό δανεισμό; Τι συνεπάγεται αυτός για τη δανειζόμενη χώρα;

 

https://www.youtube.com/watch?v=S9oHdl5rSC0

scroll back to top
 
◄◄ Επιστροφή


Writing