Οργάνωση

Albanian Bulgarian English French German Italian Japanese Russian Spanish Ukrainian
Τελευταία Ενημέρωση
16-10-2017 16:52

   

    ▼ Το Σχολείο:  timoni

imageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimage
previous next

Πρόσφατες δημοσιεύσεις


Designed by:
kou_vas kou_vas under danemm ordering

Η Ελληνική οικονομία κατά τον 19ο αιώνα - 8.Το δίκτυο των σιδηροδρόμων Εκτύπωση
Εκπαιδευτικό Υλικό - Θεωρητικές-Κοινωνικές-Οικονομικές επιστήμες (Γ')
Συντάχθηκε απο τον/την Ιωάννα Ρωμανού   
Σάββατο, 07 Οκτώβριος 2017 12:01

Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας Γ΄ Λυκείου Κλάδος Οικονομίας

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 19Ο ΑΙ.

8.Το δίκτυο των σιδηροδρόμων

 Διδακτικοί στόχοι

  • Να κατανοήσουμε την ανάγκη δημιουργίας σιδηροδρομικού δικτύου στο ελληνικό κράτος, ώστε να λειτουργήσει αυτό ως όχημα ανάπτυξης.
  • Να παρακολουθήσουμε τις προσπάθειες των κυβερνήσεων για την επίτευξη αυτού του στόχου, αλλά και τις αντίστοιχες εξελίξεις στον υπόλοιπο κόσμο.
  • Να αποτιμήσουμε τη συμβολή του στην ανόρθωση της οικονομίας κατά τον 19ο αι.

 Ερωτήσεις- Θέματα για συζήτηση

  • Γιατί το σιδηροδρομικό δίκτυο έγινε συνώνυμο της ανάπτυξης και σύμβολο της βιομηχανικής εποχής κατά τον 19ο αι.;
  • Γιατί για τις οικονομικά καθυστερημένες χώρες ο σιδηρόδρομος ήταν πολύ περισσότερο αναγκαίος;
  • Πότε απασχόλησε το θέμα της κατασκευής του την ηγεσία του ελληνικού κράτους και σε ποια εμπόδια προσέκρουσε αυτή;
  • Ποια ήταν η κατάσταση στο χώρο του σιδηροδρομικού δικτύου μέχρι το 1880 στην Ελλάδα; Τι σηματοδοτεί την αλλαγή κατά τα επόμενα χρόνια, ποια είναι και με ποια χαρακτηριστικά, η πορεία των εργασιών στη διάνοιξη σιδηροδρομικών γραμμών στη χώρα;

  08-1 Dianoixi sidirodromikis grammis Athinwn-Peiraiws

Διάνοιξη σιδηροδρομικής γραμμής Αθηνών –Πειραιώς

 

08-2 Sidirodromikos stathmos Volou

Σιδηροδρομικός σταθμός Βόλου

Υπεύθυνος κατασκευής (1882-1886) ο Ιταλός μηχανικός Ευαρίστο Ντε Κίρικο, πατέρας του υπερρεαλιστή ζωγράφου Τζώρτζιο Ντε Κίρικο.

 

  • Ποιοι διεθνείς συγκοινωνιακοί (οδικοί, σιδηροδρομικοί, θαλάσσιοι) άξονες λειτουργούν ανά τον κόσμο και συνδέουν την Ευρώπη με τις άλλες ηπείρους αυτήν την περίοδο, καθιστώντας πιο επιτακτική την ανάγκη εκσυγχρονισμού του ελληνικού κράτους;
  • Ποιοι φορείς και πρόσωπα ανέλαβαν το κόστος κατασκευής των σιδηροδρόμων και κατά πόσο αυτή η επένδυση στάθηκε αποδοτική για όλους;
  • Να αποτιμήσετε τη συμβολή του σιδηροδρόμου στην ανάπτυξη της χώρας, στον καιρό της ειρήνης και στον καιρό του πολέμου.
  • Να σχολιάσετε τις τρεις τελευταίες περιόδους της ιστορικής αφήγησης στη σ. 35 του βιβλίου μας. Πώς νομίζετε εσείς ότι μπορούν να επιτευχθούν ριζοσπαστικές αλλαγές στις κοινωνικο –οικονομικές δομές μιας κοινωνίας;

 

Παραθέματα

 Η Ελλάς έχει ανάγκην σιδηροδρόμων

1.Τοιουτοτρόπως (σημ.: με την κατασκευή σιδηροδρομικού δικτύου) δε οι γεωργοί θα ηύξανον τας εργασίας των, θα κέρδαινον περισσότερα, και φυσικώ των λόγω θα εβελτιούτο ο υλικός και ηθικός βίος των, και η ανταλλαγή των προϊόντων αμφοτέρων των μερών θα ηύξανε την ποιότητα, την ποσότητα και το κέρδος. Επειδή δε την γεωργίαν παρακολουθούσι πάντοτε αι τέχναι και η βιομηχανία, ως και τανάπαλιν, πολλών γεωργικών προϊόντων, μεταβαλλομένων εις βιομηχανικά προϊόντα, θα ανεπτύσσοντο συγχρόνως αι τέχναι και η βιομηχανία. Τα έως τότε δε εισαγόμενα ομοειδή προϊόντα θα έπαυον, και το εκ τούτων περίσσευμα των χρημάτων μας προκύπτον θα το μεταχειριζόμεθα εις προμήθειαν νέων προϊόντων ξένων, η εγχωρίων, η και άλλων ηθικών απολαύσεων όχι όπως κατασταθώμεν αυτάρκεις, όπερ αδύνατον, άσκοπον και επιβλαβές, μ’ όλην την σημασίαν ήτις εσχάτως απεδόθη εις την ιδέαν ταύτην, αλλ’ όπως δια της αυτής εργασίας, λαμβάνομεν όσον το δυνατόν περισσότερα. Διότι οι σιδηρόδρομοι δεν εκμεταλλεύονται μόνον τας υπαρχούσας ανάγκας, αλλά πλάττουσι και άλλας νέας.

Α.Ν. Βερναρδάκη, Περί του εν Ελλάδι Εμπορίου, εν Αθήναις 1885,σσ. 348-349.

 

2.Όταν ο Τρικούπης ανέλαβε την εξουσία το 1882, λειτουργούσε μόνο η γραμμή Αθηνών–Πειραιώς, μήκους12 χιλιομέτρων, που εγκαινιάσθηκε το 1869. Από το 1875 και πέρα το ζήτημα της δημουργίας σιδηροδρόμων είχε αρχίσει να απασχολεί σοβαρά τους πολιτικούς ηγέτες και την κοινή γνώμη. Μόλις εγκαταστάθηκε η κυβέρνηση Τρικούπη ενέτεινε τις δραστηριότητές της, προτιμώντας την κατευθείαν ανάθεση των κατασκευών σε χωριστές εταιρείες. Τον Αύγουστο του1882, υπέγραφε με την Πιστωτική Τράπεζα παραχωρητήριο για την κατασκευή των Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου. Τον Ιούνιο του ίδιου χρόνου παραχώρησε το προνόμιο για τις γραμμές Βόλου–Λάρισας και Βελεστίνου–Καλαμπάκας στο χρηματιστή Μαυροκορδάτο, που συνέστησε την εταιρεία «Σιδηρόδρομοι Θεσσαλίας», με συμμετοχή του Ανδρέα Συγγρού. Τον ίδιο μήνα ψηφίστηκε η κατασκευή του σιδηροδρόμου Αθηνών–Λαυρίου, που την ανέλαβε η εταιρεία «Σιδηρόδρομοι Αττικής». Μέσα σε τέσσερα χρόνια είχε συμπληρωθεί η κατασκευή σιδηροδρομικού δικτύου 400 σχεδόν χιλιομέτρων και ως το 1892 περίπου 906 χιλιομέτρων. Αν προστεθεί και το σιδηροδρομικό δίκτυο Αθηνών–Λαρίσης, που άρχισε το 1890, πάλι επί κυβερνήσεως Τρικούπη, το δίκτυο που θεμελιώθηκε το 1882 συγκροτούσε και εξακολουθεί να συγκροτεί και σήμερα ακόμα, το σύνολο σχεδόν των σιδηροδρόμων της παλαιάς Ελλάδας. Βέβαια, ο πολλαπλασιασμός των δημοσίων έργων, που μέσα σε μια δεκαετία άλλαξαν τη μορφή της χώρας, δεν οφειλόταν μόνο στις πρωτοβουλίες του Τρικούπη. Τόσο ο Κουμουνδούρος, όσο και ο Δεληγεώργης είχαν απόλυτη συνείδηση της ανάγκης δημιουργίας μιας εκσυγχρονισμένης τεχνοοικονομικής υποδομής, και το ζήτημα απασχολούσε έντονα την κοινή γνώμη. Η αστάθεια των κυβερνήσεων, οι εξωτερικές περιπέτειες και, κυρίως, η δημοσιονομική ένδεια, είχαν όμως εμποδίσει τόσο τον Δεληγεώργη, όσο και τον Κουμουνδούρο να πραγματοποιήσουν τα σχέδια τους αυτά. Χρειάστηκε η κυβερνητική σταθερότητα της τριετίας 1882-1885, η διάθεση τεράστιων για την εποχή εκείνη κεφαλαίων και η ακαταπόνητη δραστηριότητα του πρωθυπουργού για να επιτευχθούν οι εντυπωσιακοί ρυθμοί της δεκαετίας 1880-1890.

Ι.Ε.Ε. , τόμος ΙΔ, σελ. 52

  • Με βάση όσα διαβάσατε και τα παραθέματα, να απαντήσετε στις ερωτήσεις:

 

α. Για ποιους λόγους η επέκταση του σιδηροδρομικού δικτύου ήταν προτεραιότητα των κυβερνήσεων από το 1875 και εξής; Ποια οφέλη θα προέκυπταν για την κοινωνία και την οικονομία; Μήπως έχετε να προσθέσετε ή να αντιτάξετε κάτι σε όσα η πρώτη πηγή παραθέτει;

β. Ποιες περιστάσεις εμπόδισαν την πραγμάτωσή του; Με την διακυβέρνηση ποιου πολιτικού συνδέεται περισσότερο η αποπεράτωση του σιδηροδρόμου κατά τον 19ο αι.;

γ. Σε ποιες περιοχές και με ποιο κριτήριο τέθηκαν σε λειτουργία σιδηροδρομικές γραμμές;

 

3. Η Βρετανία διαθέτει το αρχαιότερο σιδηροδρομικό δίκτυο παγκοσμίως. Η αυλαία της σιδηροδρομικής εποχής, η οποία αποτέλεσε την πρώτη μεγάλη σελίδα της συγκοινωνιακής επανάστασης που ήρθε μαζί με τη βιομηχανική επανάσταση, άνοιξε μόλις το 1825. Ήταν η γραμμή που συνέδεσε το Στόκτον με το Ντάρλιγκτον. Σ’ αυτήν τη γραμμή κινήθηκε ο πρώτος ατμοκίνητος συρμός, που μετέφερε ορυκτά. Το επόμενο βήμα στην ιστορία των βρετανικών σιδηροδρόμων έγινε το 1830, με το άνοιγμα της γραμμής Λίβερπουλ-Μάντσεστερ, επί της οποίας κινήθηκε η πρώτη επιβατική αμαξοστοιχία. Ακολούθησαν 80 χρόνια πυρετώδους ανάπτυξης και το σιδηροδρομικό δίκτυο της χώρας επεκτάθηκε με θεαματικούς ρυθμούς, συνδέοντας σχεδόν κάθε πόλη και χωριό επί αγγλικού εδάφους. Έτσι, το 1870 το μήκος των σιδηροδρόμων στο Ηνωμένο Βασίλειο έφτασε τα 21.700 χιλιόμετρα και το 1914, όταν η χρήση του τρένου είχε γενικευθεί για ανθρώπους και εμπορεύματα, οι βρετανικοί σιδηρόδρομοι κάλυπταν συνολικά απόσταση 32.000 χιλιομέτρων. Με την επέλαση των Ι.Χ., ιδίως στην μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο εποχή, οι μετακινήσεις με το τρένο μειώθηκαν δραστικά με αποτέλεσμα να αποστρατευθεί μεγάλο μέρος του δικτύου. Παρά τη συρρίκνωση που υπέστη ο σιδηρόδρομος εξακολουθεί να αποτελεί ένα κομβικής σημασίας μέσον για το σύγχρονο βρετανικό σύστημα μεταφορών, που εξυπηρετεί καθημερινά εκατομμύρια μετακινήσεις.

Γιάννης Σακιώτης περ. Γεωτρόπιο

 

  • Πώς εξηγείται, με βάση όσα ξέρετε, η πρωτιά της Αγγλίας στον τομέα των σιδηροδρόμων;
  • Θα γνωρίζετε σίγουρα όλοι το θρυλικό Οριάν Εξπρές, το πρώτο διηπειρωτικό τρένο της Ευρώπης, από το μυθιστόρημα της Αγκάθα Κρίστι «΄Εγκλημα στο Οριάν Εξπρές». Το πολυτελέστατο αυτό τρένο ξεκίνησε τα δρομολόγιά του το 1883, και από το 1889, έκανε το δρομολόγιο που ένωνε απευθείας το Παρίσι με την Κωνσταντινούπολη, μέσω Βουδαπέστης και Βελιγραδίου.

 

08-3 Saloni sto Orian Express

Σαλόνι στο Όριαν Εξπρές

scroll back to top
 
◄◄ Επιστροφή


Writing