Οργάνωση

Albanian Bulgarian English French German Italian Japanese Russian Spanish Ukrainian
Τελευταία Ενημέρωση
07-12-2017 19:41

   

    ? Το Σχολείο:  timoni

Πρόσφατες δημοσιεύσεις


Designed by:
kou_vas kou_vas under danemm ordering

Η Ελληνική οικονομία κατά τον 19ο αιώνα - 7. Τα δημόσια έργα Εκτύπωση
Εκπαιδευτικό Υλικό - Θεωρητικές-Κοινωνικές-Οικονομικές επιστήμες (Γ')
Συντάχθηκε απο τον/την Ιωάννα Ρωμανού   
Σάββατο, 07 Οκτώβριος 2017 11:50

Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας Γ΄ Λυκείου Κλάδος Οικονομίας

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 19Ο ΑΙ.

7.Τα δημόσια έργα

Διδακτικοί στόχοι

  • Να αντιληφθούμε τις δυσκολίες αλλά και την αναγκαιότητα να προχωρήσει η χώρα και να εκσυγχρονιστεί στον τομέα των δημοσίων έργων.
  • Να γνωρίσουμε τα σημαντικότερα δημόσια έργα που έγιναν τον 19ο αι. και τις ανάγκες που οικονομούσαν.

Ερωτήσεις- Θέματα για συζήτηση

  • Ποιες θεωρείτε πως ήταν οι απαραίτητες υποδομές για να λειτουργήσουν αξιόπιστα οι οικονομικοί και διοικητικοί θεσμοί του ελληνικού κράτους; Σε ποια κατάσταση βρισκόταν αυτές στα πρώτα μετεπαναστατικά χρόνια;

 

07-1 Opsi tis metepanastatikis Athinas

Όψη της μετεπαναστατικής Αθήνας

 

  • Διαβάστε τα αποσπάσματα, για να δείτε πώς ήταν η Αθήνα δυο χρόνια πριν να γίνει πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους.

Μαρτυρία Λουδοβίκου Ρος, πρώτου καθηγητή Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, για την Αθήνα του 1832: «Αυτό δεν είναι αι ιοστεφείς και περίφημοι Αθήναι. Αυτό είναι μονάχα ένας θεόρατος σωρός ερείπια, μια άμορφη [?] γκριζωπή μάζα στάχτης και σκόνης, απ? όπου ξεπροβάλλουν μια δωδεκάδα φοίνικες και κυπαρίσσια, τα μόνα που αντιστέκονται στην καθολική ερήμωση»...

Μαρτυρία Γάλλου ρομαντικού ποιητή και μυθιστοριογράφου Λαμαρτίνου, που επισκέφθηκε την Αθήνα τον Αύγουστο του 1832: Προχωρήσαμε λίγο και μπήκαμε στην πόλη, δηλαδή σ? έναν μπερδεμένο λαβύρινθο από στενοσόκακα στρωμένα με γκρεμισμένους τοίχους, σπασμένα κεραμίδια, πέτρες και μάρμαρα ριγμένα ανάκατα, ανεβοκατεβαίναμε από την αυλή ενός γκρεμισμένου σπιτιού στη σκάλα ή ακόμα και στη σκεπή κάποιου άλλου: κι ανάμεσα στα μικρά, άσπρα, ελεεινά χαμόσπιτα, ερείπια άλλων ερειπίων, μερικές βρώμικες και αποπνιχτικές υπόγειες τρώγλες όπου στοιβάζονταν οικογένειες Ελλήνων χωρικών.

 

http://www.mixanitouxronou.gr/18-septemvriou-1834-i-athina-ginete-protevousa-pos-itan-tote-i-poli-ke-giati-i-katiki-tis-onomazontan-gkagkari-vinteo/

 

  • Πώς αντιμετωπίστηκαν οι ελλείψεις και ποιο στάθηκε το κυριότερο εμπόδιο για την αναπλήρωσή τους;
  • Πώς εξηγείται η έλλειψη ενδιαφέροντος από την πλευρά της ιδιωτικής πρωτοβουλίας για την ανάληψη δημοσίων έργων και ιδιαίτερα του οδικού δικτύου; Με ποιους τρόπους οικονομήθηκαν αυτές οι ανάγκες; Ποια είναι η σημασία του όρου «αγγαρεία»; Πώς χρησιμοποιούμε σήμερα αυτήν τη λέξη;
  • Από πότε και για ποιους λόγους ξεκινά μια πιο συστηματική προσπάθεια για την πύκνωση του οδικού δικτύου; Ποιοι παράγοντες επέδρασαν ανασταλτικά στην επέκτασή του;
  • Γιατί το κράτος στράφηκε κυρίως στην αποξήρανση λιμνών και ελών; Να εντοπίσετε την Κωπαΐδα σ? έναν χάρτη προεπαναστατικό και να δείτε την περιοχή σήμερα.
  • Ποιοι άλλοι τομείς στο χώρο των συγκοινωνιών εντάχθηκαν στα δημόσια έργα;
  • Ποιο ήταν το μεγαλύτερο τεχνικό έργο της περιόδου αυτής, που ένωσε τον Σαρωνικό με τον Κορινθιακό κόλπο, και ποιες ωφέλειες επέφερε;

 

07-2 H diolkos tis Korinthou

Η δίολκος της Κορίνθου Η κατασκευή της προέκυψε από την ανάγκη για γρήγορο πέρασμα των πλοίων από τον Σαρωνικό στον Κορινθιακό κόλπο και αντίστροφα, έγινε στις αρχές του 6ου π.Χ. αιώνα και συνδέεται με την τυραννίδα του Περίανδρου στην Κόρινθο.

 

Ας ανακαλέσουμε και τις γεωγραφικές μας γνώσεις

 

  • Να δώσετε τη διαφορά των εννοιών πορθμός, ισθμός και διώρυγα.
  • Ποιο φαινόμενο, σταθερά επαναλαμβανόμενο, παρατηρείται στον πορθμό του Ευρίπου και πού οφείλεται αυτό;

 

07-4 O Porthmos toy Eyripoy

Ο πορθμός του Ευρίπου στη Χαλκίδα της Εύβοιας

 

Παραθέματα

1. Ο Γουσταύος Εϊχτάλ, οπαδός του Γάλλου Σαιν Σιμόν που άφησε το Παρίσι και ήλθε στην Ελλάδα το φθινόπωρο του1833 για να προσφέρει τις υπηρεσίες του στο ελληνικό λαό, κράτησε σημειώσεις για την οικονομικοκοινωνική κατάσταση των χωριών και πόλεων που επισκέφτηκε?. Σ? ένα του γράμμα μας δίνει πληροφορίες για την κατάσταση του Ναυπλίου, της τότε πρωτεύουσας της Ελλάδας:

«?Ποιο έθνος βρέθηκε ποτέ εις την σημερινήν κατάστασιν της Ελλάδος; Η γη (είναι) ακαλλιέργητη, ουδεμία βιομηχανία υπάρχει. Ούτε ένα εργοστάσιο. Ο χωρικός αγοράζει από τους ξένους το ψωμί του, τα λίγα ενδύματα, όσα έχει τα βόδια του, τα άλογά του, τα εργαλεία του, το ποτήρι του ως κι αυτές τις σανίδες του! Η τέτοια εισαγωγή από το εξωτερικό, μπορούσε μέχρι τινός να μην είναι τόσον κακό, μπορούσε μάλιστα να είναι καλό, εάν η γεωργία παρείχε βάσιν συναλλαγής. Αλλά και η γεωργία μένει νεκρή από έλλειψη μέσων?».

Συνεχίζοντας τις σημειώσεις του μας πληροφορεί για τον πληθυσμό, το κλίμα και για τους ελώδεις πυρετούς, που μαστίζουν όλη την περιοχή:

«Η επαρχία (Θηβών) περιέχει μόνο 15.000 ψυχές αδύνατο δε να θρέψη δεκαπλούν αριθμόν. Οι κάτοικοι εν γένει πτωχότατοι. Το κλίμα ευκρατέστατον. Εν τούτοις επικρατούν διαλείποντες πυρετοί, επιδημικοί, αποδιδόμενοι εις την μεγάλην του έτους ξηρασίας?

Ο Εϊχτάλ ήταν αγνός φιλέλληνας, είχε θερμό ενδιαφέρον για την ανάπτυξη της αγροτικής οικονομίας στην Ελλάδα. Όταν όμως μαθεύτηκε πως ήταν σαινσιμονιστής, παύτηκε από την κρατική θέση στην οποία διορίστηκε και διώχτηκε από την Ελλάδα. Τις σημειώσεις του ημερολογίου του και τις επιστολές που έγραψε από την Ελλάδα τις μετέφρασε και τύπωσε ο Δ. Βικέλας (Διαλέξεις και Αναμνήσεις, Αθήνα 1893).

Γ. Κορδάτου, Ιστορία της Ελλάδας, σσ. 12-13

Ο Γουσταύος Εϊχτάλ (1804-1886) υπήρξε Γάλλος συγγραφέας, εκδότης και ελληνιστής, οπαδός του σαινσιμονισμού, που ήταν μια πρώιμη μορφή του σοσιαλισμού.

 

2. Το έργο στο οποίο έστρεψε ιδιαίτερα στα χρόνια 1856-1859 την προσοχή της η κυβερνητική μέριμνα και που θα γινόταν περιώνυμο στις επόμενες δεκαετίες με τις περιπλοκές του, από οικονομικής απόψεως, ήταν η αποξήρανση της λίμνης της Κωπαΐδος. Την άνοιξη και το καλοκαίρι του 1856, ύστερα από ένα χειμώνα παγετού, σπάνιου στα μετεωρολογικά χρονικά, επικράτησε τόσο μεγάλη ξηρασία που «επήνεγκεν τοσαύτην ελάττωσιν των υδάτων της Κωπαΐδος λίμνης, ώστε εφάνη σχεδόν αποξηρανθείσα». Το γεγονός αυτό έδωσε αφορμή στο να μπει σε ενέργεια ένα όνειρο όχι μόνο των γύρω κατοίκων, αλλά και των κυβερνήσεων. Είχαν προηγηθεί άλλωστε μελέτες Ελλήνων και ξένων ειδικών. Έτσι με την ευκαιρίαν της ξηρασίας του 1856 «εγένετο η κάθαρσις των κυριωτέρων φυσικών υπωρύγων από των εν αυταίς υλών, προβάσα εις υπόγειον μήκος 250 ως έγγιστα βασιλ. πήχεων ως και η κάθαρσις ενός των αρχαίων φρεάτων δια δραχμών 20.300». Το ποσό αυτό ήταν περισσότερο από το μισό του συνολικού ποσού που δαπανήθηκε από εγγειοβελτιωτικά έργα όλης της χώρας? Στα τέλη του 1858 ο Άγγλος Γουέμπστερ ήρθε σε διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση για το θέμα της αποξήρανσης της λίμνης. Υπολογίζοντας ότι με 150.000 λίρες στερλίνες θα κατάφερνε να αποπερατώσει το έργο, πρότεινε τους όρους του: Για μια πενταετία θα απολάμβανε αφορολόγητη εκμετάλλευση των γαιών της Κωπαΐδας και για 99 χρόνια θα διατηρούσε το προνόμιο της εκμετάλλευσης αυτής, με πληρωμή διπλής δεκάτης πάνω στα προϊόντα. Το έργο αυτό δεν πραγματοποιήθηκε τότε, γιατί ο Γουέμπστερ δεν κατάφερε να βρει τα σχετικά κεφάλαια στη χρηματαγορά του Λονδίνου?

Να ξέρετε πως το έργο της αποξήρανσης της Κωπαΐδας περατώθηκε μετά από πολλά χρόνια στα 1930 και πρόσθεσε 240.000 στρέμματα καλλιεργήσιμης γης.

 

3.ΔΑΠΑΝΕΣ ΓΙΑ ΕΓΓΕΙΟΒΕΛΤΙΩΤΙΚΑ ΕΡΓΑ

(Περίοδος 1856-1859) Έτος

Ποσό σε δραχμές

1856

34.975,13

1857

23.238,94

1858

27.117,54

1859

59.843,94

Ι.Ε.Ε, τ. ΙΓ΄, σ. 175

  • Αφού διαβάσετε προσεκτικά τις πηγές και με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις, να απαντήσετε στα ερωτήματα:

α. Να περιγράψετε την κατάσταση στο νεοσυσταθέν ελληνικό κράτος με βάση τις παρατηρήσεις του Γουσταύου Εϊχτάλ και όσα είδαμε μέχρι τώρα στο κεφάλαιο για την οικονομία κατά τον 19ο αι.

β. Ποιο γεγονός στάθηκε αφορμή να τεθεί σοβαρά το ζήτημα της αποξήρανσης της Κωπαΐδας; Για ποιους λόγους ήταν αναγκαίο να προχωρήσει; Ποια προβλήματα θα αίρονταν με την αποξήρανση της λίμνης;

γ. Ποιες συνθήκες λειτούργησαν ανασταλτικά και καθυστέρησαν το μεγαλόπνοο αυτό έργο; Πώς αξιολογείτε εσείς τις απαιτήσεις του επίδοξου χρηματοδότη του, Γουέμπστερ;

δ. Πόσο απείχαν οι προθέσεις του ελληνικού κράτους από τη δυνατότητα υλοποίησης των δημοσίων έργων και ιδιαίτερα των εγγειοβελτιωτικών; Να παρατηρήσετε προσεκτικά και τον πίνακα με τις δαπάνες των ετών 1856 -1859.

 

Και μια λεξιλογική παρατήρηση

  • Να ετυμολογήσετε τις λέξεις έγγειος, έγκυος, φερέγγυος, δίνοντας τη σημασία τους.

07-5 H limni Kopaida

Η λίμνη Κωπαΐδα (1837), σε πίνακα του Carl Anton Joseph Rottmann

scroll back to top
 
?? Επιστροφή


Writing