Οργάνωση

Albanian Bulgarian English French German Italian Japanese Russian Spanish Ukrainian
Τελευταία Ενημέρωση
16-10-2017 16:52

   

    ▼ Το Σχολείο:  timoni

imageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimage
previous next

Πρόσφατες δημοσιεύσεις


Designed by:
kou_vas kou_vas under danemm ordering

H Ελληνική οικονομία κατά τον 19ο αιώνα - 3. Η διανομή των εθνικών κτημάτων Εκτύπωση
Εκπαιδευτικό Υλικό - Θεωρητικές-Κοινωνικές-Οικονομικές επιστήμες (Γ')
Συντάχθηκε απο τον/την Ιωάννα Ρωμανού   
Σάββατο, 23 Σεπτέμβριος 2017 18:30

Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας Γ΄ Λυκείου Κλάδος Οικονομίας

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 19Ο ΑΙ.

3. Η διανομή των εθνικών κτημάτων

Διδακτικοί στόχοι

  • Να κατανοήσουμε το περιεχόμενο του όρου «εθνικά κτήματα» και τη σημασία τους για το επαναστατημένο έθνος, και αργότερα, για το ελληνικό κράτος.
  • Να αντιληφθούμε τις δυσκολίες που προέκυψαν κατά τη διανομή τους ως το 1911 και την πολιτική σκοπιμότητα του πολυτεμαχισμού των εθνικών γαιών.

 

Ερωτήσεις - Θέματα για συζήτηση

  • Τι ονομάζουμε εθνικά κτήματα ή εθνικές γαίες; Τι εννοούμε όταν λέμε ότι περιήλθαν στην κυριότητα του ελληνικού κράτους «επαναστατικώ δικαίω»;
  • Ποιο ήταν το καθεστώς ιδιοκτησίας τους κατά την οθωμανική κατοχή; Τι σημαίνει ο όρος «δικαίωμα νομής (εκμετάλλευσης); Τι ήταν τα βακούφια;
  • Πώς λειτούργησαν οι εθνικές γαίες για το ελληνικό κράτος στα πρώτα χρόνια της Ανεξαρτησίας;
  • Πόση περίπου ήταν η έκταση των εθνικών κτημάτων και για ποιους λόγους δεν μπορούσε να υπολογισθεί με ακρίβεια;
  • Σε ποια προβλήματα προσέκρουσε η πρόθεση για τη διανομή των εθνικών γαιών από τα πρώτα επαναστατικά χρόνια;
  • Τι σημαίνει ο όρος «επάλληλα δικαιώματα επί της γης»;
  • Ποια επιπλέον προβλήματα εκδηλώνονται στις εκτός ελέγχου από τους επαναστάτες περιοχές (Στερεά Ελλάδα); Με βάση ποιο δίκαιο δίνονταν οι τίτλοι ιδιοκτησίας από το ελληνικό κράτος;
  • Ποια είναι η κυρίαρχη τάση στη διάθεση των εθνικών γαιών; Από πού αυτή εκπορεύεται και με ποιες συνέπειες στο κοινωνικό σώμα και στο πολιτικό σκηνικό της χώρας; Να εξηγήσετε αναλυτικά πώς η δημιουργία μικρών ιδιοκτησιών συνέβαλε στη συντήρηση και γιγάντωση της πατρωνίας, της πολιτικής δηλαδή προστασίας, των πελατειακών σχέσεων.
  • Πότε αντιμετωπίστηκε νομοθετικά και με ποιους στόχους το ζήτημα των εθνικών γαιών; Κατά πόσο αυτοί οι στόχοι ήταν εφικτοί και συμπορευόμενοι;
  • Τι όριζαν επακριβώς οι νομοθετικές διατάξεις για την πώληση των εθνικών κτημάτων; Τι σημαίνει ο όρος «ξηρική γη, ξηρικά εδάφη» και τι «αρδευόμενα ή ποτιστικά εδάφη»;
  • Ποια ήταν τα αποτελέσματα αυτής της νομοθετικής ρύθμισης μέχρι το 1911; Τι μαρτυρούν οι αριθμοί αν τους δούμε και συγκριτικά με την προηγούμενη περίοδο από το 1833-1870; ; Για τί είδους καλλιέργειες μιλάμε αυτά τα χρόνια;
  • Να αποτιμήσετε τα οικονομικά οφέλη του κράτους από την πώληση των εθνικών γαιών.

 

03-1 no name


Παραθέματα

Η αγροτική μεταρρύθμιση του 1871

1.Γενικώς, το ελληνικό κράτος, εθνικοποιώντας την γη στα 1828, εμφανίζεται ως πρωτοποριακό μεταξύ των συγχρόνων καπιταλιστικών κρατών, επί του θέματος της γεωργικής πολιτικής. Ομοίως, η εν συνεχεία διανομή της εθνικοποιημένης γης στα 1871 δεν ήταν παρά μια λογική συνέπεια του ίδιου θεμελιώδους κρατικού προσανατολισμού: η διανομή της γης, κατακερματισμένης σε μικρούς οικογενειακούς κλήρους, δεν ήταν αντίθετη με την προηγηθείσα εθνικοποίηση, αλλά μάλλον μια ρεαλιστικότερη εφαρμογή της ίδιας αρχής. Ο κοινός στόχος και στις δύο περιπτώσεις ήταν να εμποδιστεί η μεγάλη γαιοκτησία. Η πρόοδος της μικρής οικογενειακής επιχείρησης, ισοδυναμώντας με μια de facto εθνικοποίηση της γης, είχε ακόμη ως συνέπεια την ευρύτερη εθνικοποίηση της αγροτικής οικονομίας στο σύνολό της, θεωρούμενης ως όλου. Στο σημείο αυτό, η πολιτική του ελληνικού κράτους προανάγγελλε ή την ανάλογη πολιτική των συγχρόνων καπιταλιστικών κρατών υπέρ μιας μικροαγροτικής γεωργίας, όπως αυτή εφαρμόστηκε στα ευρωπαϊκά κράτη από τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα.

Το ελληνικό κράτος, είτε εθνικοποιώντας την γη στα 1828 είτε διανέμοντάς την στα 1871, ετήρησε πάντα μια καθαρώς δύσπιστη και εχθρική στάση απέναντι της μεγάλης γαιοκτησίας και του αγροτικού καπιταλισμού εν γένει. Εκ παραλλήλου, το Κράτος ευνόησε πάντα την κοινωνική ενσωμάτωση της γεωργίας, δια μέσου του προνομιούχου χώρου της αγοράς, επί τη βάσει της μικρής οικογενειακής επιχείρησης και ιδιοκτησίας.

Κ. Βεργόπουλου, Το Αγροτικό ζήτημα στην Ελλάδα, σ. 115

  • Με βάση όσα διαβάσατε και την πηγή που σας δόθηκε, να εξηγήσετε γιατί το ελληνικό κράτος έθεσε ως κύριο στόχο την δημιουργία μικρών αγροτικών ιδιοκτησιών. Ποια είναι τα οφέλη μιας τέτοιας πολιτικής σε όλα τα επίπεδα;

 

Η γεωργία και η αγροτική μεταρρύθμιση του 1871

2.Η αγροτική μεταρρύθμιση έλυσε το πρόβλημα της εθνικής γης. Δεν έθιξε όμως καθόλου το ζήτημα των μεγάλων ιδιωτικών εκτάσεων της Αττικής(170.000 στρέμματα ή 40% περίπου του συνόλου), τα οποία είχαν τσιφλικοποιηθεί από την εποχή της Ανεξαρτησίας. Οι γαιοκτήμονες των τσιφλικιών αυτών είχαν πετύχει μια σειρά δικαστικών αποφάσεων με τις οποίες του αναγνωρίζονταν τα δικαιώματα πλήρους ιδιοκτησίας. Παρά τις σημαντικές βελτιώσεις που σημειώθηκαν στον αγροτικό τομέα στη δεκαετία αυτή, η γεωργία θα συνεχίσει ακόμη για καιρό να υποφέρει από βασικές ελλείψεις: Η αγροτική δανειοδότηση παρέμεινε υποτυπώδης. Η εισαγωγή νεωτεριστικών μεθόδων καλλιέργειας, κυρίως με τη χρησιμοποίηση λιπασμάτων, δεν προχώρησε. Το ανύπαρκτο οδικό δίκτυο και η έλλειψη μεταφορικών μέσων στις περισσότερες περιφέρειες δεν επέτρεπε την εμπορία αγροτικών προϊόντων σε μεγάλη έκταση, με αποτέλεσμα ένα μεγάλο ποσοστό αγροτών να περιορίζεται σε καλλιέργειες που μόλις επαρκούν για τις βιοτικές ανάγκες των οικογενειών τους.

Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμος ΙΓ ́, σ‐311

 

  • Με βάση όσα διαβάσατε και την πηγή, να εξηγήσετε γιατί η αγροτική μεταρρύθμιση του 1871 δεν ήταν ιδιαίτερα αποτελεσματική στην Αττική και να επισημάνετε τους ανασχετικούς παράγοντες στην ανάπτυξη της γεωργίας.

 

Κατ’ εκείνην την ημέραν ο καλός Θάνος εκάθητο προ της καλύβης του σύννους και βαρυθυμών, διότι προ πολλών ημερών είχε θερίσει τον σίτον του και σωρεύσει τας θημωνίας εις το αλώνιον περιμένων τους δεκατευτάς, δια να γίνη η καταμέτρησις, μεθ’ ην μόνην ηδύνατο να ονομάση ίδιά του τα θερισθέντα∙ αλλ’ ούτοι κατεγίνοντο, φαίνεται, εις άλλας μεμακρυσμένας θέσεις. Ο θερισμός υπήρξεν όσον ένεστι ευτυχής, και ο Θάνος υπελόγιζεν, ότι μετά την δεκάτευσιν, την απότισιν της μορτής προς τον κύριον της γης, την αποταμίευσιν του προς ιδίαν χρήσιν αναγκαίου και του σπόρου διά το επιόν έτος έτι αφθονωτέρου, έμελλε να περισσεύση ικανός σίτος προς πώλησιν. Εσχεδίαζε δε να αποκτήση βόας αροτήρας, ώστε να μην περιμένη προς άροσιν το τέλος των εργασιών των γειτόνων του, οίτινες είχον βόας, κινδυνεύων ν’ απασφαλή του αρμοδίου χρόνου. Άροτρον ίδιον είχεν αποκτήσει εκ του περισσεύματος του παρελθόντος έτους, το οποίον δεν είχε εξαρκέσει προς απόκτησιν βοών.

Παύλου Καλλιγά (1814 -1896) «Θάνος Βλέκας» Εκδ. Πέλλα, 1856

 

Λεξιλογικές παρατηρήσεις

μορτή: Το συμφωνημένο μερίδιο που δίνει από την ετήσια παραγωγή ενός κτήματος ο καλλιεργητής στον ιδιοκτήτη του

βόας αροτήρας: βόδια για όργωμα, αροτριώντα ζώα

 

Ερωτήσεις

  • Να μεταγράψετε στη Νεοελληνική Γλώσσα το απόσπασμα.
  • Τι επαγγέλλεται και ποιο είναι το καθεστώς εργασίας του πρωταγωνιστή Θάνου Βλέκα, στο απόσπασμα; Πώς προκύπτει το εισόδημά του και πώς το διαχειρίζεται;
  • Ποιες υποχρεώσεις έχει που αποτελούν υποχρεώσεις πολλών ανθρώπων την εποχή εκείνη; Θεωρείτε εύκολη τη ζωή τους; Πώς οικονομούσαν τις καθημερινές τους ανάγκες;
scroll back to top
Τελευταία Ενημέρωση στις Σάββατο, 07 Οκτώβριος 2017 09:38
 
◄◄ Επιστροφή


Writing