Οργάνωση

Albanian Bulgarian English French German Italian Japanese Russian Spanish Ukrainian
Τελευταία Ενημέρωση
16-10-2017 16:52

   

    ▼ Το Σχολείο:  timoni

imageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimage
previous next

Πρόσφατες δημοσιεύσεις


Designed by:
kou_vas kou_vas under danemm ordering

Η Ελληνική οικονομία κατά τον 19ο αιώνα - 2. Η εμπορική ναυτιλία Εκτύπωση
Εκπαιδευτικό Υλικό - Θεωρητικές-Κοινωνικές-Οικονομικές επιστήμες (Γ')
Συντάχθηκε απο τον/την Ιωάννα Ρωμανού   
Σάββατο, 23 Σεπτέμβριος 2017 17:41

Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας Γ΄ Λυκείου Κλάδος Οικονομίας

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 19Ο ΑΙ.

2. Η εμπορική ναυτιλία

Διδακτικοί στόχοι

  • Να παρακολουθήσουμε την πορεία της ελληνικής εμπορικής ναυτιλίας τον 19ο αι., εντοπίζοντας τους παράγοντες που την καθόρισαν.
  • Να αντιληφθούμε τη σημασία της εμπορικής ναυτιλίας στην οικονομία του νεοσύστατου ελληνικού κράτους.

 

Ερωτήσεις- Θέματα για συζήτηση

  • Σε ποιους λόγους οφείλεται η ναυτιλιακή εμπορική δραστηριότητα κατά τον 18ο αι. στο ελληνικό κράτος;
  • Πώς δικαιολογείται η κάμψη των ετών 1821 – 1830; Ποια νέα ναυτικά κέντρα αναδύθηκαν στη χώρα; Γιατί ιδιαίτερα άκμασε η Σύρος;

 

02-1 To limani tis Ermoupolis ton 19o aiwna

Το λιμάνι της Ερμούπολης τον 19ο αι.

 

  • Ποιοι παράγοντες διαμόρφωσαν την πορεία της ελληνικής ναυτιλίας κατά τον 19ο αι.; Πόσο εύκολο ήταν γι’ αυτήν το πέρασμα στην εποχή του ατμού; Ποιες παραδοσιακές δομές χρειάστηκε να αλλάξουν, για να ακολουθήσει αυτήν τη νέα εποχή; Μελετήστε και τον πίνακα για να απαντήσετε.

Σημ. Όταν μιλάμε για παραδοσιακές δομές στη ναυτιλία αναφερόμαστε και στους θεσμούς, όχι μόνο στις υποδομές. Ως την απελευθέρωση, δηλαδή, ίσχυε ο θεσμός της σερμαγιάς, του συντροφικού συστήματος. Αυτό σημαίνει πως καπετάνιοι, ναυτικοί, καραβομαραγκοί και ξυλέμποροι συνεταιρίζονταν, συνταίριαζαν επαγγελματικές ικανότητες και κεφάλαια και μοιράζονταν τα κέρδη.

 

Πίνακας 5 Η εξέλιξη της ελληνικής ναυτιλίας κατά την περίοδο 1840-1910

ΕΤΟΣ

ΙΣΤΙΟΦΟΡΑ

ΑΤΜΟΠΛΟΙΑ

αριθμός
πλοίων

χωρητικότητα
(τόνοι)

αριθμός
πλοίων

χωρητικότητα
(τόνοι)

1840

837

94.000

-

-

1850

1.482

248.000

-

-

1860

1.212

234.000

1

150

1875

1.107

210.000

27

8.200

1892

1.292

213.000

103

60.400

1903

1.030

145.000

209

202.000

1911

760

102.000

347

384.000

02-2 H Elliniki aktoploia 

 

  • Ποιοι παράγοντες κατέστησαν πιο ασφαλή την ναυσιπλοΐα στο β΄ μισό του 19ου αι.;

 

02-3 O Faros tou akrotiriou Malea

Ο φάρος του ακρωτηρίου Μαλέα, στο νότιο άκρο της Πελοποννήσου, τον περίφημο Κάβο- Μαλιά, για τον οποίο ο Στράβων έγραψε: "Μαλέαν δε κάμψας επιλάθου των οίκαδε", που σημαίνει σαν αποφασίσεις να περάσεις τον Μαλέα ξέχασε πως έχεις οικογένεια. Έτος κατασκευής 1883

 

  • Ποια ιστορικά γεγονότα από το 1914 -1919   επηρέασαν και πώς την πορεία της εμπορικής μας ναυτιλίας;

 

Παραθέματα

1.Τι πρέπει να γίνει για την αναζωογόνηση της εμπορικής ναυτιλίας.

Από έγγραφο του 1859 Δια ν’ ανορθώση δε η Ελληνική Κυβέρνησις την εμπορικήν πίστιν της ναυτιλίας και εις το εξωτερικόν, ανάγκη πάσα συστάσεως ασφαλιστικού καταστήματος με ικανά κεφάλαια, εκτεινομένου από του Λονδίνου μέχρι της Μασσαλίας... Εσωτερικώς δε να ενεργήση την σύστασιν Δανειστικών ναυτικών καταστημάτων, δια της Ελληνικής Τραπέζης, ή όπως άλλως εγκρίνη εις τας πόλεις εν αις υπάρχει συγκεντρωμένη ναυτιλία, τα οποία να δανείζωσι τους ιδιοκτήτας των πλοίων με τόκους μετρίους... Να φροντίση η Κυβέρνησις περί συνδέσεως εμπορικών αμοιβαιότητος συνθηκών μεθ’ όλων των Κρατών, εις όσα η ελληνική εμπορική ναυτιλία συχνάζει, και ιδίως μετά της Γαλλίας και Ρωσίας... Να μετριάση όσον το δυνατόν τα προξενικά τέλη, τα οποία εις την ελληνικήν ναυτιλίας αποβαίνουν εις μέγας και επιβαρυντικός φόρος... Να φροντίση η Κυβέρνησις περί της διορθώσεως των δρόμων των σημαντικωτέρων εν Ελλάδι Δασών, προς εύκολον εξαγωγήν ναυπηγησίμου αγρίας ξυλείας...

(Β. Κρεμμυδά, Νεότερη Ιστορία Ελληνική και Ευρωπαϊκή, σ. 141).

  • Ποιες πρωτοβουλίες χρειαζόταν να αναλάβει η ελληνική Κυβέρνηση, για να τονώσει την εμπορική ναυτιλία; Πόσο εφικτά ήταν αυτά την εποχή του εγγράφου;

2.[Η ανάπτυξη της Σύρου]

Αποδεσμευμένοι από τους εξαναγκασμούς που υφίσταντο ως “υποταγμένη εθνότητα” στο πλαίσιο της Αυτοκρατορίας, οι επιχειρηματίες που εγκαθίστανται στη Σύρα, με επικεφαλής τους Χιώτες μεγαλεμπόρους, θα μπορέσουν επιτέλους να αξιοποιήσουν το εμπορικό τους ταλέντο. Καθώς ελέγχουν τα δίκτυα των ανταλλαγών στην περιοχή, και βρίσκονται σε διαρκή επαφή με τους συγγενικούς τους ελληνικούς εμπορικούς οίκους της διασποράς, στο Λονδίνο, τη Μασσαλία, το Άμστερνταμ, την Τεργέστη ή την Οδησσό, θα καταστήσουν τη νέα τους πατρίδα αναγκαίο ενδιάμεσο σταθμό στην κίνηση των ανταλλαγών ανάμεσα σε Δύση και Ανατολή. [ ... ]. Η Σύρα θα γίνει, λοιπόν, ένα είδος αποθήκης, ένα εμπορικό πρακτορείο της ανατολικής Μεσογείου. Αγοράζει από τη Δύση, χονδρικά και επί πιστώσει τις περισσότερες φορές, υφάσματα βαμβακερά και μάλλινα, σιδερικά και είδη κιγκαλερίας, δέρματα και ζάχαρη, και τα συγκεντρώνει στις αποθήκες της διαμετακόμισης ώσπου να τα μοιράσει σιγά σιγά στα διάφορα λιμάνια της Ελλάδας και του Αρχιπελάγους, “όπου οι αποστολές εμπορευμάτων γίνονται σταδιακά, κάθε φορά που παρουσιάζονται οι αντίστοιχες ανάγκες...”. Σε αντάλλαγμα συγκεντρώνει και εξάγει τα προϊόντα του περίγυρου: δημητριακά, σπόγγους και ακατέργαστα δέρματα, βερμιγιόν και φυσικά το μετάξι. [...]

Εδώ οι εμπορικές και τραπεζικές πράξεις αποτελούν μέρος της καθημερινότητας: το παιγνίδι με τις μεταβολές των τιμών στο χρόνο ή με τις διαφορές τους από τόπο σε τόπο, οι αγοραπωλησίες συναλλαγμάτων, η προεξόφληση συναλλαγματικών. Χωρίς να ξεχνάμε και τις συμφωνίες για ναύλωση καραβιών που κλείνονται επί τόπου· γιατί, εκτός των άλλων, η Σύρα θα γίνει και το κέντρο της ιστιοφόρου εμπορικής ναυτιλίας που ανασυγκροτείται ταχύτατα, μετά τις καταστροφές του πολέμου, και ξαναβρίσκει την κυρίαρχη θέση της στην ακτοπλοΐα του Αρχιπελάγους, αλλά και στη μεταφορά των δημητριακών από τη Μαύρη Θάλασσα και τις εκβολές του Δούναβη στη Μασσαλία και το Κάδιξ.

(Χρ. Αγριαντώνη, Οι απαρχές της εκβιομηχάνισης στην Ελλάδα τον 19ο αιώνα, Ιστορικό Αρχείο Εμπορικής Τράπεζας της Ελλάδος, Αθήνα 1986, σσ. 84-86)

 

Λεξιλογικές παρατηρήσεις

Διαμετακόμιση: η μεταφορά εμπορευμάτων από μία χώρα σε άλλη διά μέσου τρίτης χώρας.

Αντίστοιχα έχουμε και το διαμετακομιστικό εμπόριο ,το transit.

Μανιφατούρα: παραγωγή χειροτεχνικών προϊόντων, κυρίως υφασμάτων

Κιγκαλερία: μετάλλινα βιομηχανικά είδη οικιακής χρήσης

Συναλλαγματική: έγγραφη εντολή πληρωμής, ελεύθερα μεταβιβάσιμη

Βερμιγιόν, γαλ. λέξη: θειούχος υδράργυρος, το κιννάβαρι, το κόκκινο χρώμα που εξάγεται από το ορυκτό αυτό, το κόκκινο μελάνι

Η Μασσαλία είναι πόλη και λιμάνι της Γαλλίας που ιδρύθηκε κατά τον 6ο π.Χ. από μία ομάδα Φωκαέων της Ιωνίας.

Το Κάδιξ βρίσκεται στην Ισπανία, κοντά στο Γιβραλτάρ, και το αρχαιοελληνικό της όνομα ήταν Γάδειρα.

  • Με βάση όσα διαβάσατε και το παράθεμα, να απαντήσετε στις ερωτήσεις που ακολουθούν:
  1. 1.Πώς βρέθηκαν Χιώτες στη Σύρο μετά την Επανάσταση;
  2. 2.Πώς ακριβώς λειτουργεί το λιμάνι της Σύρας τον 19ο αι.;
  3. 3.Ποια νέα οικονομική δραστηριότητα εμφανίζεται που οι βάσεις της τέθηκαν νωρίτερα στη Δυτική Ευρώπη;

 

Λίγα λόγια για τη Σύρο από το περιοδικό Γεωτρόπιο

Η Σύρος, πρωτεύουσα της κομψότητας και της αρχοντιάς, κατά τον Θεόφιλο Γκωτιέ, γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη και ο πληθυσμός της στα τέλη του 19ου αι. ξεπέρασε τους 30.000 κατοίκους. Πρωτεύουσά της ήταν και είναι η Ερμούπολη, όνομα που επέλεξαν οι ίδιοι οι πρόκριτοί της, αφιερώνοντάς της στον Κερδώο, αλλά Λόγιο Ερμή. Στο νησί γνώρισαν άνθηση πολλοί κλάδοι της οικονομίας. Λειτούργησαν ναυπηγεία, σαπωνοποιεία, βυρσοδεψεία, σιδηρουργεία, κλωστοϋφαντουργεία, τελωνεία, ασφαλιστικές εταιρείες και πολλοί εμπορικοί οίκοι. Η Ερμούπολη είναι η πρώτη πόλη που ηλεκτροφωτίστηκε, που απέκτησε νοσοκομείο, αυτή στην οποία ναυπηγήθηκε το πρώτο ατμόπλοιο και ιδρύθηκε Γυμνάσιο στο οποίο δίδαξε ο Νεόφυτος Βάμβας και φοίτησε ο Ελευθέριος Βενιζέλος. Ιταλοί και Γερμανοί αρχιτέκτονες σχεδιάζουν τα αρχοντικά των εφοπλιστών στη συνοικία «Βαπόρια», ο Ερνέστος Τσίλλερ σχεδιάζει το Δημαρχείο της και ο P. Sampo το θέατρο «Απόλλων» στα 1864, στα πρότυπα της Σκάλας του Μιλάνου. Στα τέλη του 19ου αι. η ανάπτυξη του Πειραιά και της Πάτρας υποβαθμίζουν τη σημασία του λιμανιού της Σύρας, που όμως διατηρεί την ομορφιά της και είναι γνωστή σε όλους από την «Φραγκοσυριανή» του Μάρκου Βαμβακάρη.

 

02-4 Esoteriki opsi tou theatrou Apollon

Εσωτερική όψη του θεάτρου «Απόλλων»

 

Μία από τις πόλεις- λιμάνια που δεν μπόρεσαν να ακολουθήσουν τις εξελίξεις του ατμού και έφθιναν τελικά, είναι το Γαλαξείδι. Αν θέλετε να γνωρίσετε το παρελθόν αυτής της ναυτικής πολιτείας, κάντε ένα νοερό ταξίδι στη διεύθυνση http://galaxidimuseum.gr/index.html και διαβάστε το μυθιστόρημα της Εύας Βλάμη «Σκελετόβραχος» από το «Βιβλιοπωλείον της Εστίας».

scroll back to top
Τελευταία Ενημέρωση στις Σάββατο, 07 Οκτώβριος 2017 09:27
 
◄◄ Επιστροφή


Writing