Οργάνωση

Albanian Bulgarian English French German Italian Japanese Russian Spanish Ukrainian
Τελευταία Ενημέρωση
16-10-2017 16:52

   

    ▼ Το Σχολείο:  timoni

imageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimageimage
previous next

Πρόσφατες δημοσιεύσεις


Designed by:
kou_vas kou_vas under danemm ordering

Η Ελληνική οικονομία κατά τον 19ο αιώνα - 1. Οι εμποροπανηγύρεις Εκτύπωση
Εκπαιδευτικό Υλικό - Θεωρητικές-Κοινωνικές-Οικονομικές επιστήμες (Γ')
Συντάχθηκε απο τον/την Ιωάννα Ρωμανού   
Παρασκευή, 22 Σεπτέμβριος 2017 22:02

Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας Γ΄ Λυκείου Κλάδος Οικονομίας

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 19Ο ΑΙ.

Διδακτικοί στόχοι

  • Να κατανοήσουμε τους παράγοντες που διαμόρφωσαν την πορεία της ελληνικής οικονομίας στο χώρο του εσωτερικού και εξωτερικού εμπορίου κατά τον 19ο αι.
  • Να γνωρίσουμε τον παραγωγικό χάρτη της χώρας μας εκείνη την εποχή αλλά και των άλλων χωρών με τις οποίες είχε συνάψει εμπορικές σχέσεις.
  • Να αντιληφθούμε τη σημασία του ισοζυγίου πληρωμών στην οικονομία κάθε χώρας.
  • Να γνωρίσουμε την εμπορική δραστηριότητα των εκτός συνόρων Ελλήνων και τη σημασία της.

1.Το εμπόριο

  • Σε ποιους λόγους οφείλεται η μειωμένη εμπορική κίνηση στο εσωτερικό του νεοελληνικού κράτους κατά τον 19ο αι.;
  • Πώς εξηγείται η ανάκαμψη των τελευταίων δεκαετιών του;

1. Οι εμποροπανηγύρεις

«Αι πανηγύρεις εισίν εμπορικαί συναθροίσεις εντός πόλεων ή αγροτικών δήμων τελούμενοι κατ' έτος εις ωρισμένην εποχήν, εις ας συρρέουσιν εκ των παρακειμένων πόλεων έμποροι προς πώλησιν των εμπορευμάτων των, ή έτεροι προς αγοράν ετέρων της πόλεως ή του δήμου εν τω οποίω τελείται η πανήγυρις.

Εις εποχήν καθ' ην το εσωτερικόν εμπόριον υπεβάλλετο εις περιορισμούς, αι τοιαύται συναθροίσεις έχαιρον προνόμιά τινα και ατελείας, και η ύπαρξίς των καθίστατο αναγκαία, αλλ' αφ' ότου το εσωτερικόν εμπόριον εκτήσατο πλήρη ελευθερίαν, ου μόνον απώλεσαν αύται την σπουδαιότητά των αλλά και αποκρούονται παρά τίνων οικονομολόγων ως ενισχύουσαι την αγοράν.

Αι πανηγύρεις αύται καθίστανται παρ' ημίν διά Β. Διατάγματος και διαρκούσιν από 3-8 ημέρας. Κατά τι δε ψήφισμα του Κυβερνήτου της 4ης Φεβρουαρίου 1830, ισχύον και μέχρι σήμερον, επιτίθεται φόρος επί τα εις τας πανηγύρεις ταύτας εισαγόμενα εμπορεύματα, «δύο μεν φοινίκων επί τα χονδρικά φορτία, τεσσάρων δε επί τα ψιλικά», κατά την έκφρασιν του ψηφίσματος, και ο φόρος ούτος εγγράφεται εις τους προϋπολογισμούς των δήμων ως τακτικόν έσοδον.

Οι εκ των πανηγύρεων και των εν αυταίς ανεγειρομένων παραπηγμάτων πόροι των διαφόρων δήμων ανήρχοντο το 1859 εις δρχμ. 29.836.

Αι σήμερον κατ' έτος τελούμενοι καθ' όλον το Κράτος πανηγύρεις εισίν 29 τον αριθμόν».

Α. Μανσόλα, Πολιτειογραφικαί πληροφο- ρίαι περί Ελλάδος, Αθήναι, Εθνικόν Τυπογραφείον, 1867, σ. 132.

 

1.Να εντοπίσετε τον ορισμό των εμποροπανηγύρεων στο απόσπασμα.

2.Ποια στοιχεία μαρτυρούν ότι υπήρχε ένα καθορισμένο θεσμικό πλαίσιο για τις εμποροπανηγύρεις;

3.Θεωρείτε ότι βοηθούσαν τις τοπικές οικονομίες και πώς;

  • Να εξηγήσετε γιατί το εξωτερικό εμπόριο διαδραμάτισε έναν καθοριστικό ρόλο στην οικονομία της χώρας στο ίδιο διάστημα. Ποιο βασικό πρόβλημα αντιμετώπιζε;
  • Παρατηρώντας προσεκτικά τον πίνακα 3 και με βάση όσα διαβάσατε, να εξηγήσετε σε ποιους λόγους οφείλεται η αύξουσα πορεία του εξωτερικού εμπορίου και η γενικότερη βελτίωση των οικονομικών της χώρας. Να κάνετε επίσης τις παρατηρήσεις σας σχετικά με το είδος των προϊόντων που εισάγονται και εξάγονται.

Πίνακας 3
Το εξωτερικό εμπόριο της Ελλάδας
Μ.Ο. δεκαετιών 1860-1870 και 1900-1910

 

ΕΙΔΟΣ

1860-1870

1900-1910

Εισαγωγές

Εξαγωγές

Εισαγωγές

Εξαγωγές

Αγροτικά προϊόντα

31%

63%

36%

75%

Βιομηχανικά προϊόντα

24%

7%

30%

2%

Πρώτες ύλες

12%

17%

18%

22%

  • Ποια ιδιαίτερα προϊόντα που σχετίζονται με τη βιομηχανία εξάγονται από την Ελλάδα στις αγορές του εξωτερικού;

01-1 Eksagogi smyridas sth Naxo

Εξαγωγή σμύριδας στη Νάξο


Με ποιες χώρες και σε ποιο επίπεδο είχε εμπορικές σχέσεις το ελληνικό κράτος, όπως φαίνεται και στον πίνακα 4; Ποιες φαίνεται να υπερτερούν; Τι είδους προϊόντα εισάγει και εξάγει;

Πίνακας 4
Οι εμπορικές συναλλαγές της Ελλάδας το 1890
(Εισαγωγές-Εξαγωγές)

 

XΩΡΑ

ΑΞΙΑ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ

ΠΟΣΟΣΤΟ
ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ

ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΕΙΔΗ

Αγγλία

66.000.000

30%

σταφίδα, μεταλλεύματα, υφάσματα

Ρωσία

22.000.000

10%

σιτηρά

Τουρκία

28.000.000

13%

τρόφιμα, ζώα, βαμβάκι

Αυστρία

25.000.000

11%

ξυλεία

Γαλλία

32.000.000

15%

δέρματα, τρόφιμα

Γερμανία

8.000.000

4%

διάφορα

Ιταλία

7.000.000

3%

διάφορα

ΗΠΑ

7.000.000

3%

διάφορα

Σύνολο

217.000.000

89%

 

 

Πολλαπλασιασμός των εμπορικοποιήσιμων καλλιεργειών

Πραγματικά, από τα μέσα του αιώνα διαφαίνεται μια ξεκάθαρη τάση πολλαπλασιασμού των εμπορικοποιήσιμων σε βάρος των παραδοσιακών καλλιεργειών που αποβλέπουν στην αυτοκατανάλωση. Η καλλιέργεια των δημητριακών, λόγου χάρη, αυξάνεται με πολύ αργούς ρυθμούς. 

Αντίθετα, τα αμπέλια, από 9.000 στρέμματα που καλύπτουν το 1835, φτάνουν σε 492.000 στρέμματα το 1861, σε 822.000 το 1881, σε 1.266.000 το 1887, σε 1.350.000 το 1900, για να περιοριστούν, το 1909, σε 1.040.000 στρέμματα. Η σταφίδα πάλι, που η εκμετάλλευσή της γίνεται από το 1830, από 53.000 στρέμματα που καλύπτει το 1861 φτάνει τα 468.000 το 1887, τα 700.000 στρέμματα το 1900, και το 1909 πέφτει στα 577.000 στρέμματα. Η ελιά, καλύπτει το 1835 τα 250.000 στρέμματα, το 1881 τα 1.829.000 και το 1900 καθώς και το 1909 τα 2.600.000 στρέμματα. Τέλος, οι καλλιέργειες του καπνού και του βαμβακιού, που το 1830 ήταν ανύπαρκτες ή περιθωριακές από το 1870-1880 αρχίζουν να επεκτείνονται.

Καθοριστικό στοιχείο στάθηκε η ανάπτυξη μιας φυσικής διεξόδου για τα εξαγώγιμα αγροτικά προϊόντα: το λάδι, ο καπνός, τα σύκα και κυρίως η σταφίδα, βρήκαν στην αγορά της δυτικής Ευρώπης ένα πεδίο συνεχώς διευρυνόμενο. Βασική σημασία είχε η σταφίδα: η καλλιέργειά της είχε επεκταθεί σ’ ολόκληρη την Πελοπόννησο: Με τις ευλογίες του Κράτους, της εμπορικής αστικής τάξης και του χρηματιστικού κεφαλαίου, που έλεγχε τα κυκλώματα, οι αγρότες υποτάχθηκαν στις αντικειμενικές απαιτήσεις της παγκόσμιας αγοράς. Στο τέλος του περασμένου αιώνα αν η Ελλάδα δεν ήταν χώρα μονοκαλλιέργειας, είχε γίνει σχεδόν χώρα μονοεξαγωγής, αντιπροσωπεύοντας πάνω από το 50% των εξαγωγών για όλο το δεύτερο μισό του19ου αιώνα,

                                             Κ. Τσουκαλά, Εξάρτηση και αναπαραγωγή, σσ. 91-92

 

1. Μεταξύ ποιων καλλιεργειών γίνεται σύγκριση στο απόσπασμα; Ποια αντίθεση παρατηρείτε εσείς;

2. Πώς δικαιολογείται η αυξητική πορεία σε κάποιες καλλιέργειες, ιδιαίτερα του αμπελιού, κατά τον 19ο αι.;

3. Πόσο σοφό και συνετό θεωρείτε να στηρίζει μια χώρα την οικονομία της και το εξαγωγικό της εμπόριο στη μονοκαλλιέργεια; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

 

Κι ένα απόσπασμα από τη Λογοτεχνία μας

«Του Μαρκέτου του θύμιζε την πατρίδα του αυτό το λιοστάσι, περιτριγυρισμένο από το γαλάζιο του ουρανού και της θάλασσας το μπλε, που διαφαινόταν πέρα ανάμεσα από τους κορμούς. Του άρεσε για την ομορφιά του και το σεβόταν σαν κάθε στέρεο περιουσιακό στοιχείο - μια ασφαλισμένη πηγή απ’ όπου δεν ξεπήδαγε σπασμωδικά χρυσάφι παρά έρεε αδιάλειπτα το σταθερό κέρδος. Η εγκρατής και μετρημένη ψυχή του αναπαυόταν στη θέα του ελαιώνα.

       Βρήκε τον Καρατζάκη να κάθεται σε μια κοτρόνα και να ατενίζει τις ελιές του με σουφρωμένα χείλη. Κοντά του είχε τον πρωτότοκο του, τον Ευτύχη, ένα παλικάρι με φωνή πρόωρα βαριά και βλέμμα αργό, δίχως λάμψη.

«Κουμπάρε μου, θέλω να με συμβουλέψεις! Θέλω εσύ που ξέρεις, να με συμβουλέψεις για τις ελιές», του είπε ο Καρατζάκης με το καλημέρα.

Το μάτι του γυάλιζε όπως όταν περιμένεις να επιδοκιμάσουν μια λαμπρή σου ιδέα.

«Ετούτα τα μαγκούφικα τα λιοστάσια», συνέχισε, «τα κρατούσα όσο ζούσε η μάνα μου. Έλεγε η μακαρίτισσα πως τα είχε φυτεμένα ο παππούλης της. Με σταύρωνε να τα προσέχω. Φοβέριζε να με καταραστεί αν τα πουλούσα. Τώρα όμως που συχωρέθηκε η μάνα μου , ξέρεις τι λέω;» σταμάτησε χαμογελώντας για την εντύπωση που ετοιμαζόταν να κάμει.

   Του Μαρκέτου τα φρύδια σμίξανε.

«Ξέρω», δήλωσε ξερά ενώ του ανέβαινε το αίμα στο κεφάλι επειδή προέβλεπε τι θα ακολουθούσε.

Σαν λίβας σάρωνε την Πελοπόννησο η απληστία. Σ’ όλα τα χωριά κυνηγούσαν το κέρδος με τον πιο ηλίθιο και απερίσκεπτο τρόπο.

Ο άλλος, παρασυρμένος από τα όνειρα του, δεν πήρε είδηση τι μπουρίνι ετοιμαζόταν.

«Λέω να τις ξεμπουντουλώσω τις ελιές και να βάλω αμπέλι!» ανήγγειλε θριαμβευτικά.

« Δεν είσαι με τα καλά σου, Καρατζάκη:» φώναξε ο Μαρκέτος και σήκωσε το χέρι σαν για να του καταφέρει μια ανάστροφη. «Δεν είσαι με τα καλά σου διάολε! Ακούς να ξεριζώσεις το λιοστάσι! Δεν ξεριζώνεις μωρέ καλύτερα τα μάτια σου να φυτέψεις μέσα αμπέλι – να μωρέ βλάκα πέντε φάσκελα. Νά!»


                                                           «Πριμαρόλια» Αθηνάς Κακούρη Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 1998

1.Το βιβλίο αναφέρεται στα τέλη του 19ου αι. Ποια τάση των καιρών του υιοθετεί ο Καρατζάκης και ποια νοοτροπία εκφράζει αυτή; Είναι ίδιον μόνο εκείνης της εποχής; Τι αντιπροσωπεύει η φωνή του Μαρκέτου;

  • Σε ποιες άλλες περιοχές εκτός της αναγνωρισμένης ελληνικής επικράτειας δραστηριοποιήθηκαν εμπορικά Έλληνες και με ποιο τρόπο; Τι δηλώνει ο όρος εμπορικός οίκος;

01-2 Emporikos oikos adelfwn Danihlopoyloy

Εμπορικός οίκος αδελφών Δανιηλόπουλου στην Κωστάντζα της Ρουμανίας


Πρόταση για διάβασμα

 

http://www.biblionet.gr/book/403/%CE%9A%CE%B1%CE%BA%CE%BF%CF%8D%CF%81%CE%B7,_%CE%91%CE%B8%CE%B7%CE%BD%CE%AC,_1928-/%CE%A0%CF%81%CE%B9%CE%BC%CE%B1%CF%81%CF%8C%CE%BB%CE%B9%CE%B1



scroll back to top
Τελευταία Ενημέρωση στις Σάββατο, 07 Οκτώβριος 2017 08:56
 
◄◄ Επιστροφή


Writing