Οργάνωση

Albanian Bulgarian English French German Italian Japanese Russian Spanish Ukrainian
Τελευταία Ενημέρωση
10-11-2017 17:04

   

    ? Το Σχολείο:  timoni

Πρόσφατες δημοσιεύσεις


Designed by:
kou_vas kou_vas under danemm ordering

Χελιδονίσματα 2017 Εκτύπωση
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ - ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ - ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
Συντάχθηκε απο τον/την Μουρατίδου Χριστίνα   
Πέμπτη, 30 Μάρτιος 2017 07:26

xeli17
Όπως κάθε χρόνο τέτοια εποχή, τα κάλαντα της άνοιξης από τη Ρόδο τραγούδησε η χορωδία του 6ου Γενικού Λυκείου Καβάλας στις 22 Μαρτίου. Τα παιδιά με τη χελιδόνα στο κέντρο αναβίωσαν το έθιμο ενόψει του ερχομού της Άνοιξης.

 

Video λήψη-μοντάζ: Λαγουδάρης Θάνος

Τα κάλαντα της άνοιξης ? Χελιδονίσματα

Η μουσική είναι δεμένη με την ιστορία και το λαϊκό πολιτισμό του ελληνικού λαού. Τα έθιμα και οι παραδόσεις φτάνουν ως τις μέρες μας από την αρχαία Ελλάδα. Ένα από αυτά είναι και τα χελιδονίσματα, ένα αναβλαστικό έθιμο που λαμβάνει χώρα το Μάρτιο, τον πρώτο μήνα της άνοιξης. Σκοπός του εθίμου είναι η υποβοήθηση της βλάστησης της γης. Ανάλογα αναβλαστικά έθιμα είναι η Πρωταπριλιά στη διάρκεια της οποίας οι άνθρωποι συνηθίζουν να λένε ψέματα με σκοπό να ξεγελάσουν τις βλαπτικές δυνάμεις που πιστεύουν ότι μπορεί να εμποδίσουν την ευφορία της γης, αλλά και η έξοδος στη φύση την Πρωτομαγιά η οποία συνοδεύεται από μάζεμα λουλουδιών και πλέξιμο στεφανιών από άνθη.

Ο Μάρτιος, ο πρώτος μήνας της άνοιξης έχει συνήθως άστατο καιρό. Για το λόγο αυτό και ο ελληνικός λαός έδωσε στο Μάρτη πολλά ονόματα: Μάρτης ο Κλαψόγελος, ο Πεντάγνωμος, ο Γδάρτης, ο Καψομάρτης, ο Ανοιξιάτης, ο Παλαβιάρης κ.ά., καθώς και πολλές παροιμίες: «Μάρτης, γδάρτης και καλός παλουκοκάφτης», «Ο Μάρτης μια κλαίει και μια γελά», «Αν ρίξει ο Μάρτης δυό νερά κι ο Απρίλης άλλο ένα χαρά σε ?κείνον τον ζευγά που ?χει στη γη σπαρμένα», «Τον Μάρτη ξύλα φύλαγε, μην κάψεις τα παλούκια» κ.ά.

Σύμφωνα με την παράδοση (όπως την κατέγραψε ο Νίκος Πολίτης το 1904) ο Μάρτης έχει δύο γυναίκες μία καλή, ανοιχτόκαρδη και γελαστή και μια σκουντουφλιάρα και θυμώδισσα που πάντα κλαίει. Κι όταν πάει στη γελαστή γίνεται κι ο καιρός γελαστός κι όταν πάει στη σκουντουφλιάρα ο καιρός χαλάει.

Σύμφωνα πάλι με το λαό οι έξι πρώτες μέρες του Μάρτη λέγονται δρίμες, γιατί λόγω του άσχημου και άστατου καιρού είναι επικίνδυνες για διάφορες ασθένειες. Επίσης οι μανάδες επειδή ξέρουν τις βλαβερές συνέπειες του ήλιου που κάνει την εμφάνισή του το Μάρτη κι η θερμοκρασία ανεβαίνει προφυλάσσουν τα παιδιά τους φορώντας τους ένα βραχιολάκι, το «Μάρτη» φτιαγμένο από άσπρη και κόκκινη συνήθως κλωστή. Τα παιδιά το φοράνε μέχρι να δούνε τα πρώτα χελιδόνια. Τότε θα κρεμάσουν το βραχιόλι στο κλαδί ενός δέντρου, για να το πάρουν τα χελιδόνια που φτιάχνουν τη φωλιά τους. Σε άλλες περιπτώσεις τα παιδιά φοράνε το «Μάρτη» μέχρι την Ανάσταση και τον κρεμάνε στο φιτίλι της λαμπάδας τους για να καεί.

Έθιμα του Μάρτη:

Τρίπολη: την παραμονή της 1ης Μαρτίου οι κάτοικοι διώχνουν το χειμώνα βάζοντας έναν ηλικιωμένο να παριστάνει τον Φεβρουάριο καβάλα σ? έναν γάιδαρο. Τα παιδιά τον ακολουθούν φωνάζοντας: «Όξω κουτσοφλέβαρε, να ΄ρθει ο Μάρτης με χαρά και με πολλά λουλούδια».

Θράκη: την πρώτη μέρα του Μάρτη οι γυναίκες σπάνε στην αυλή κεραμικά σκεύη λέγοντας: «Όξω ψύλλοι και κοριοί, μέσα ?γεια, μέσα χαρά. Έμπα καλόχρονε, έβγα κακόχρονε».

Αιάνη Κοζάνης: Τα παιδιά την πρώτη μέρα του Μάρτη και της άνοιξης τραγουδούν κάλαντα, τα Χελιδονίσματα κρατώντας ένα ξύλινο χελιδόνι στερεωμένο σε μια ξύλινη βάση.

Με τον ίδιο τρόπο καλωσορίζουν τα παιδιά την άνοιξη και σε άλλα μέρη της Ελλάδας. Τα τραγούδια τους παρουσιάζουν ομοιότητες και διαφορές τόσο στον στίχο όσο και τη μουσική.

Ρόδος: με παρόμοιο τρόπο (κρατώντας ένα ξύλινο χελιδόνι) λένε τα παιδιά και στη Ρόδο, τα χελιδονίσματα, ζητώντας χαρίσματα.

 

Χελιδόνι πέταξε, ήβρε πύργο κι έκατσε

και χαμοκελάδησε Μάρτη, Μάρτη μου καλέ

Μάρτη, Μάρτη μου καλέ και Απρίλη θαυμαστέ

όσοι ?μεις οι μαθηταί μαθημένοι είμαστε

ν? αγοράζωμεν εφτά, να πωλούμε δεκαεφτά

το κρασί μες το ποτήρι και τα σύκα στο μαντήλι

και τα σύκα στο μαντήλι και τ? αυγά μες το καλάθι.

Δώστε μας την όρνιθα σας μη μας δείρει ο δάσκαλος μας

κι έχετε το κρίμα σας και την αμαρτία μας.

Που πάνω απ? το κατώφλι σας έχει μία περιστέρα

ανοίξετε την πόρτα σας να πούμε καλημέρα.

 

Το τραγούδι της χελιδόνας όπως διασώζεται από τον Αθηναίο περί το 200μ.Χ. έχει μεγάλες ομοιότητες στον στίχο με τα σημερινά χελιδονίσματα:

«Ήλθε, ήλθε χελιδών (Ήρθε, ήρθ? η χελιδόνα)

καλάς ώρας άγουσα καλούς ενιαυτούς (φέρνοντας καλοκαιριά και καλή χρονιά)

επί γαστέρι λευκά, επί νώτα μέλαινα (στην κοιλιά της άσπρη και στη ράχη μαύρη)

Παλάθαν συ προκύκλει εκ πίονος οίκου (Πέταξε μας μια αρμαθιά απ? το πλούσιο σπίτι σου)

οίνου τε δέπαστρον, τυρών τε κάνιστρον (και μια κούπα με κρασί και πανέρι με τυρί)

και Πυρών α χελιδών και λεκιθίταν (και σταράκι η χελιδόνα και τσουρέκι)

Ουκ απωθείται. Πότερ? απίωμες ή λαβώμεθα; (Δεν περιφρονεί. Τι θα γίνει; Φεύγουμε ή παίρνουμε;)

Ει μεν τι δώσεις ει δε μη, ουκ εάσομες (Αν μας δώσεις κατιτίς, ειδαλλιώς δε φεύγουμε)

Ή ταν θύραν φέρομες ή θυπερθυρον (ή την πόρτα παίρνουμε ή τ? ανώφλι της)

Ή ταν γυναίκα ταν έσω καθημέναν (ή την κυρά που μέσα κάθεται)

μικρά μεν εστί, ραδίως νιν οίσομες (μικρή είναι κι εύκολα την παίρνουμε)

Αν δη φέρης ρι, μέγα δη τι φέρεις (κι αν μας δώσεις κατιτίς κοίτα να ?ν? της προκοπής)

Άνοιγ?, άνοιγε ταν θύραν χελιδόνι (Άνοιγε, άνοιγε την πόρτα στη χελιδόνα)

Ου γαρ γέροντες εσμέν, αλλά παιδιά (Γέροντες δεν είμαστε, είμαστε παιδιά)

Φθιώτιδα: Τα παιδιά τραγουδούν (σε ρυθμό 3/8)

Ήρθ? ο Μάρτης ο καλός κι ο Απρίλης δροσερός,

ήρθανε τρία πουλάκια και καθίσαν στα κλαδάκια

ήρθε, ήρθε η χελιδόνα, ήρθε, ήρθε η μελιδόνα.

Σήκω ?συ καλή κυρά να μας δώσεις πέντ? αυγά κι άλλα πέντε κόκκινα.

?Εχουμ? δάσκαλο καλό, έχουμ? δάσκαλο κακό

που μας δέρνει και μας κρούζει και στη φάλαγγα μας βάζει.

Πηγή: Εκπαιδευτικές Κοινότητες & Ιστολόγια ΠΣΔ. Ανασύρθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2013 από: http://blogs.sch.gr/koukoule/

scroll back to top
Τελευταία Ενημέρωση στις Πέμπτη, 30 Μάρτιος 2017 10:25
 
?? Επιστροφή


Writing